درمحمد شهبخش
درمحمد (محمد) شهبخش در میرجاوه بازداشت و پس از چند ماه حبس در بازداشتگاههای امنیتی به زندان زاهدان منتقل شد. متهمان این پرونده در یک نامهای نوشتند که به دلیل تبعیضهای دولتی علیه بلوچها، دست به سلاح برده و مقابله مسلحانه کردهاند. آنها در دوران بازجویی در شرایط غیرانسانی نگهداری میشدند و تحت شکنجه قرار گرفته بودند. او در سال ۹۷ اعدام شد.
متهمان این پرونده چند روز پس از حمله جیشالعدل به نیروهای سپاه پاسداران، اعدام شدند. به نظر میرسد اجرای حکم اعدام آنها پاسخی انتقامجویانه به حملات جیشالعدل بوده باشد. این روش از پاسخهای انتقامجویانه از سوی دستگاه امنیتی ایران سابقه طولانیای داشته است. در دهه ۶۰ به مراتب زندانیان سیاسی در پاسخهای انتقامجویانه حکومت اعدام شدند. اما در بلوچستان این روند ادامه دارد، به شکلی که برخی از افرادی که قربانی رفتار خصمانه جمهوری اسلامی میشوند، زندانیان سیاسی نبودهاند و فقط به صرف بلوچبودن در پاسخ به گروههای مسلح بلوچ اعدام میشوند. برای نمونه، آبان ۹۲ دادستان زاهدان، محمد مرزیه، اعلام کرد که در پاسخ به درگیری مسلحانه گروههای سیاسی، ۱۶ زندانی را اعدام کردهاند. <symbol-timeline></symbol-timeline>
- <coverage-outsourcing id='14482'> به گزارش فعالین حقوق بشر و دموکراسی محمد شهبخش، اسماعیل محمدزهی و حیات نوتیزهی در حوالی خرداد ۹۴ در میرجاوه بازداشت شدند. بر پایه این گزارش محمد شهبخش و اسماعیل محمدزهی در جریان دستگیری مورد اصابت گلوله قرار گرفتهاند. بر پایه این گزارش آنها برای حدود چهار ماه در انفرادیهای بازداشتگاه اطلاعات زاهدان محبوس بوده و تحت «شکنجه» قرار داشتند. آقای شهبخش و آقای محمدزهی در این مدت از تماس یا ملاقات نیز محروم بودهاند. گفته میشود هر دو نفر برای یک مدت طولانی با دستبند و پابند در انفرادیهای بازداشتگاه اطلاعات زاهدان نگهداری میشدهاند </coverage-outsourcing>
- <coverage-outsourcing id='14483'> به گزارش فعالین حقوق بشر و دموکراسی محمد شهبخش و اسماعیل محمدزهی در حدود مهر ۹۴ به زندان زاهدان منتقل شدند. آنها تا ماهها از تماس و ملاقات محروم بودند. گفته میشود این دو تن مدتی از حبس خود را زندان زاهدان در انفرادی گذراندهاند </coverage-outsourcing>
- <coverage-outsourcing id='14484'> بر اساس گزارشات منتشرشده محمد شهبخش و اسماعیل محمدزهی از بند ۳ زندان زاهدان به بازداشتگاه اطلاعات این شهر منتقل شدند. آنها مدتی بعد بار دیگر به زندان زاهدان بازگردانده شدند </coverage-outsourcing>
- <coverage-outsourcing id='14486'> کمپین فعالین بلوچ نامهای را با امضای ۳۶ تن از «زندانیان سیاسی بلوچ زندان مرکزی زاهدان» منتشر کرد. بر پایه لیست امضاکنندگان او نیز از «جوانان اهل سنت» خواسته است که به وعدهها توجه نکنند و تا آزادی مولوی کوهی به اعتراضات خود ادامه دهند </coverage-outsourcing>
- <coverage-outsourcing id='18202'> به گزارش کمپین فعالین بلوچ به دستور مدیر داخلی زندان محسن خواجه از بند ۳ به بند ۸ زندان زاهدان منتقل شد. «تحریک زندانیان» علت این انتقال بوده است </coverage-outsourcing>
- <coverage-outsourcing id='19800'> هرانا گزارش کرد که برای هر کدام از سه متهم این پرونده قرار وثیقه ۱۰ میلیارد تومانی صادر شده است. بر پایه این گزارش این سه تن در یک پرونده متهم هستند که در یک «درگیری مسلحانه با نیروی انتظامی» مشارکت داشتهاند و در پرونده دیگری به «قتل یک سرهنگ نیروی انتظامی» متهم شدهاند. مقتول در درگیری پیشگفته کشته شده است. هرانا در گزارش خود اسامی سه متهم این پرونده را به این شکل ثبت کرده است: اسماعیل شهبخش، درمحمد شهبخش و حیاتالله نیکزهی </coverage-outsourcing>
- <coverage-outsourcing id='19829'> کمپین فعالین بلوچ گزارش کرد که در روز گذشته حکم اعدام اسماعیل شهبخش، درمحمد شهبخش و حیاتالله نوتیزهی در زندان زاهدان به آنها ابلاغ شده است. بر پایه این گزارش قاضی سرگلزایی، رئیس شعبه ۲ دادگاه انقلاب زاهدان این حکم را صادر کرده است </coverage-outsourcing>
- <coverage-outsourcing id='20224'> هرانا نامهای را از اسماعیل شهبخش، حیاتالله نیکزهی، محمد شهبخش و عبدالواسط دهانی منتشر کرد. در این نامه آمده است که سه نفر اول که به خاطر «تبعیض» و عدم توجه به مطالبات دست به سلاح گرفته بودهاند، در یک درگیری مسلحانه بازداشت شدهاند. آنها سپس به بازداشتگاه اطلاعات سپاه قدس منتقل شده و در آنجا به شدت شکنجه شدهاند. «اصل شکنجه ها در اینجا شروع شدند که ما را لخت کرده و از هر طرف شروع به فیلمبرداری میکردند و تهدید کردند که این فیلمها را پخش میکنیم و روی زخمهای اسماعیل و حیاتالله [که در زمان دستگیری گلوله خورده بودند] فلفل میریختند و به آلت تناسلی سوزن میزدند و شیشه نوشابه و فلفل آورده و شکنجههای عجیب و غریب میکردند». آنها روزی دو بار حق رفتن به دستشویی داشتند و ماهی یک بار به حمام برده میشدند. عبدالواسط دهانی نیز مینویسد که از سوی نیروی انتظامی دستگیر شده و در بازداشتگاه آگاهی «تحت بدترین شکنجهها» قرار گرفته است. آنها دستهایش را بسته، او را آویزان و «جوجهکباب» کردهاند، به کف پاهایش کابل میزدند و آنها را با فندک اتمی میسوزاندند. او میگوید خانوادهاش نیز دستگیر شدهاند و در نهایت مجبور شده به «اتهامات ساختگی» اعتراف کند. هر چهار نفر به اعدام محکوم شدهاند. این نامه در بخش شواهد این صفحه ثبت شده است </coverage-outsourcing>
- <coverage-outsourcing id='20963'> هرانا گزارش کرد که دیوان عالی کشور حکم اعدام آنها را تایید کرده است </coverage-outsourcing>
- <coverage-outsourcing id='25463'> <reference source='https://iranhr.net/fa/articles/3462/'> درمحمد شهبخش، اسماعیل شهبخش و حیاتالله نوتیزهی در زندان زاهدان اعدام شدند. به گفته فعالان حقوق بشر منطقه سیستان و بلوچستان، این اعدام انتقامجویانه پاسخ حکومت ایران به حمله جیشالعدل به سپاه پاسداران در سیستان و بلوچستان بود. حکومت ایران تابهحال چند مرتبه بلافاصله پس از حملههای مسلحانه، دست به اعدام تعدادی از شهروندان بلوچ زده است. </reference> </coverage-outsourcing>